शुक्लाफाँटा नगरपालिका– १२ का वासुदेव राना डेढ दशकदेखि सानो झोपडीमा परिवारसहित सामुदायिक वनमा बस्दै आउनु भएको छ । सामुदायिक वनमा बस्नु रहर नभएर उहाँका लागि बाध्यता छ । विसं २०६४ को भदौ अन्तिम साता परेको अविरल वर्षासँगै दोदा नदीमा बाढी आउँदा रानासँगै १९ परिवार विस्थापनमा परेका हुन ।
विस्थापनमा परेका परिवार पुनः स्थापनको पखाईमा सामुदायिक वनमा बस्दै आएका छन् । “बाढी दिउँसोको बेला आउँदा जीउज्यान जोगाउन सक्यौँ, रातिका बेला बाढी आएको भए निकै ठूलो मानवीय क्षति हुन्थ्यो” उहाँले भन्नुभयो, “नदीमा पानीको सतह बढदै गएर बस्तीसम्म पुग्यो, घरभित्र रहेको अन्न, लत्ताकपडा केही झिक्न पाएनौँ, रितो हात ज्यान जोगाउन सुरक्षित स्थानमा गयौंँ ।” “आँखा अगाडिनै घर,खेत सबै केही समयपछि नदीको बाढीले बगाएर लग्यो, त्यो त्रासदी सम्झीदा आँखा रसाएर आउछन् उहाँले भन्नुभयो । डेढबिघा जग्गामा अहिले नदी बगिरहेको रानाले बताउनुभयो ।
उहाँ जस्तै महादेव रानाको दुई बिघा जग्गा अहिले नदीको बगर बनेको छ । “रातिका बेला सपनामा बाढी देख्दा निन्द्रानै पर्दैन उहाँले भन्नुभयो, “जुरुक्क उठछु, पुरानै कुरा स्मरण हुन्छन ।”उहाँ भन्नुहुन्छ “खेती गरेर पूरै परिवारको खर्च धानीन्थ्यो, कसैसँग हात फैलाएर माग्न जानुपर्दैनथ्यो, हाल मजदूरी गरेर जीविका चल्ने गरेको छ ।”घर जग्गा बगेपछि तत्कालका लागि अस्थायी रुपमा सामुदायिक वनले बस्नका लागि बाढी प्रभावित परिवारलाई व्यवस्था मिलएको हो ।
दोदा नदीको बाढीले १९ परिवारको २५ बिघा बढी जग्गा बगाएको पीडितको भनाइ रहेको छ । हाल त्यो जग्गाको केही भागमा नदी बगिरहेको छ,भने केही बालुवाले भरिएको बगर बनेको छ । पुनः स्थापनका लागि बाढी प्रभावित परिवारले सडकदेखि सदनसम्म कुरा नउठाएका होइनन् । अहिलेसम्म सुनवाइ हुनसकेको छैन ।
बाढी प्रभावित परिवारको दुई पुस्ता वन क्षेत्रमै बस्दै बित्न थालेको छ ।“वन क्षेत्रमा बस्ने कसको रहर हुन्छ” घुम्मन रानले भन्नुभयो, “बाध्यताले वन क्षेत्रमा बस्नु परेकोछ, कुन बेला वनमा रहेका सालका रुख झोपडीमा बजारिन्छन् भन्ने चिन्ता छ, चैत वैशाख, जेठ महिनाको हावाहुरी चल्दा झोपडी छाडेर अरु ठाउँमा शरण लिनुपर्ने हुन्छ, वर्षातका बेला झोपडी चुहिँदा बस्नै सकिँदैन ।”
